Anouk (47) werd op haar negende wees: ‘Ze werd door drie jongens van haar leven beroofd’
Leestijd: 7 minDoor Corina Schipaanboord
Leestijd: 7 minDoor Corina Schipaanboord
Haar vader overleed toen ze drie was en toen ze negen was, werd haar moeder vermoord. Het lijkt alleen iets voor in een film, vindt Anouk Stilkenboom (47). Uit bescherming mocht ze haar moeder niet meer zien. “Dat ik geen afscheid kon nemen, deed iets met me. Ik vind dat nog steeds heel ingewikkeld.”
Haar vader kan Anouk zich niet meer goed voor de geest halen. “Hij was verslaafd aan alcohol. Mijn moeder koos voor het gezin en verloor hem uit het oog. Hij overleed als gevolg van zijn verslaving”, vertelt ze. Haar moeder herinnert ze zich nog goed. “Zover ik weet, had ik een goede band met haar. Ze moest veel werken en had veel nachtdiensten, maar ik kan me herinneren dat we fijne gesprekjes voerden. Ze was voor in de jaren ’80 heel open. Van toen ik nog veel jonger was, herinner ik me dat ze vaak vriendjes had die ik niet leuk vond, maar dat ging de laatste tijd beter. Ik had het idee dat ze steeds meer voor mij en mijn oudere halfbroers ging.”
Op een nacht na zo’n nachtdienst fietste Anouks moeder naar huis. “Ze was op het verkeerde moment op de verkeerde plaats. Ze werd door drie jongens van 17, 18 en 19 jaar van haar leven beroofd. Heel bizar en verdrietig. Dit is alleen iets voor films”, vertelt Anouk.
“Ik logeerde op dat moment bij mijn oudoom en ik herinner me nog goed dat de dominee het kwam vertellen. Dat vond ik heel raar, want ik kende hem amper. Mij werd verteld dat m’n moeder omgekomen was bij een verkeersongeval. Die avond huilde ik mezelf in slaap. Ik besefte heel goed dat mijn leven anders zou worden, doordat ik nu wees was.”
Omdat Anouks moeder erg verwond was, mochten de nabestaanden haar niet meer zien. “Dat was natuurlijk uit bescherming. Maar het doet wat met je als je geen afscheid kunt nemen. Ik kan haar nooit meer een knuffel geven. Als kind fantaseerde ik dat ze nog leefde en gewoon op reis was. Ik vind dit eerlijk gezegd nog steeds ingewikkeld. Zelf na al die jaren kan het nog onwerkelijk voelen. Ik denk doordat mijn brein nooit de kans kreeg om haar te zien en het afscheid een plek te geven. Mijn verstand weet al lang dat ze er niet meer is, maar gevoelsmatig blijft het moeilijk om dat volledig te accepteren”, zegt ze. “Bovendien heb ik niets tastbaars meer van mijn moeder. Ze had niet veel, maar wat er was, is niet onder haar kinderen verdeeld. Ook veel foto’s zijn verloren geraakt.”
In de familie ontstond ruzie over waar Anouk heen moest nu ze geen ouders meer had. “Maar niemand vroeg aan mij en mijn halfbroers wat wij wilden. Een deel van de familie wilde dat ik naar een kindertehuis zou gaan. Dat wilde ik zeker niet. Ik herinner me dat we zo’n tehuis bezochten om te kijken of het geschikt was. Er was een vriendinnetje mee en we waren al bezig te onderzoeken hoe ik daar zou kunnen ontsnappen”, grinnikt ze.
“Uiteindelijk kwam ik alleen bij mijn oudoom en zijn zus te wonen. Vanuit Rotterdam verhuisde ik naar een dorp. Van een vrije school, ging ik nu naar een katholieke basisschool. Ik voelde me een vreemde eend in de bijt. Maar de meeste impact is dat de familie uiteen viel. Dat besef had ik als kind nog niet zo direct, maar het groeide in de loop der jaren. Ik mocht mijn halfbroers niet meer zien en ik zag hoe warm andere families met elkaar omgingen. Hoe ze aan elkaar dachten met verjaardagen of iets organiseerden om een sterfdag te gedenken.”
Terwijl Anouk probeerde te wennen aan haar nieuwe leven, miste ze haar moeder enorm. “Ik miste haar onvoorwaardelijke liefde. Dat er iemand altijd, onvoorwaardelijk van je houdt, wat je ook uitspookt. Die liefde is onvervangbaar, dat merk ik ook nu ik zelf kinderen heb”, zegt ze. “Aan het begin ging het prima bij mijn oom. Hij had veel dieren en daar kon ik goed mee. Maar op latere leeftijd werd het steeds ingewikkelder. Ik stelde steeds meer vragen. Bijvoorbeeld waarom ik geen contact mocht hebben met mijn halfbroers. Ook had ik het gevoel dat men om mij heen meer wist over het overlijden van m’n moeder, ook al zeiden ze dat het om een verkeersongeluk ging. Het werd doodgezwegen en er werd nooit meer over gepraat. Dat voelde akelig.”
Hij vertelde - waarschijnlijk uit onmacht - dat m’n moeder vermoord was.
Anouk kreeg steeds vaker onenigheid met haar oudoom. “Bij het uitgaan moest ik bijvoorbeeld een half uur eerder thuis zijn dan mijn vriendinnen. Dat deed ik meestal netjes, maar soms koos ik ervoor om met vriendinnen naar huis te fietsen en kwam ik te laat thuis. Eens ontstond er een nachtelijke ruzie met mijn oudoom. Hij was boos dat ik te laat thuiskwam en vertelde toen - waarschijnlijk uit onmacht - dat m’n moeder vermoord was. Het is pedagogisch natuurlijk niet verantwoord om dit op zo’n manier te brengen”, vertelt Anouk.
“Het stomme is dat ik daarna in m’n eentje de nacht in fietste en bij vrienden op de bank de film Jurassic Park keek. Ik was in shock. Erover praten kon ik niet echt. Ik kreeg na het overlijden van mijn moeder ook geen begeleiding. Er werd sowieso weinig over gepraat, maar misschien wilde ik het ook niet. Ik wilde gewoon ergens bij horen, want ik was altijd anders dan anderen en dat vond ik verschrikkelijk. Daarom deed ik graag alsof er niets aan de hand was.”
Inmiddels is het jaren geleden dat Anouks moeder overleed, maar de impact voelt ze nog steeds. “Je blijft altijd een stukje gemis houden. Daarom vind ik het woord ‘verwerking’ niet kloppend. Ik blijf voor een deel altijd dat kleine meisje als ik aan die periode denk. Inmiddels heeft het een plek, maar soms komt er weer iets boven. Bijvoorbeeld bij een nieuwe levensfase, zoals toen ik zelf moeder werd. Maar ook nu mijn kinderen ouder worden en dingen beleven”, zegt ze. “Ik heb het geluk dat ik uiteindelijk op mijn zestiende bij een heel lief pleeggezin terechtkwam. Ze zijn nog steeds mijn familie. Het zijn de ouders van mijn vriendinnetje bij wie ik ging logeren en niet meer wegging, omdat de ruzie met mijn oudoom zo hoog opliep. Ik voelde me welkom, kreeg er warmte en heb dankzij hen nog een stukje zachtheid weten te behouden.”
Anouk verbaast zich over de veerkracht die een mens kan bezitten. “Ondanks alles ben ik nu een gelukkig mens. Ik heb een compleet en gelukkig gezin. Af en toe knijp ik in m’n handen om te zien of het echt is. Dat vind ik hoopvol voor anderen. Als je ziet wat er allemaal om ons heen in de wereld gebeurt, kun je je afvragen hoe mensen sommige situaties kunnen overleven. Blijkbaar hebben ze veel veerkracht”, zegt Anouk. “En daarin hoop ik ook iets voor kinderen te betekenen. Ik richtte de stichting TroostOnline op. Naar verwachting komt er voor de zomer een platform voor kinderen online, vol met video’s, verhalen en podcasts die te maken hebben met rouw en verlies. Gelukkig krijgen kinderen over het algemeen nu betere begeleiding dan ik. Maar er glippen altijd kinderen tussendoor en de kans is groot dat zij op internet naar informatie zoeken. Via dit platform zullen ze ontdekken dat ze niet de enige zijn die iemand verloren is. Alleen al door die wetenschap kunnen ze zich iets minder eenzaam en verdrietig voelen.”
Op zoek naar woorden bij rouw? Vraag gratis de gesprekskaartjes aan en creëer ruimte voor troost en hoop.
