Yvonne verloor in korte tijd beide ouders: “Ineens was ons ouderlijk huis leeg”
Leestijd: 9 minDoor Eva Celine Prins
Leestijd: 9 minDoor Eva Celine Prins
Yvonnes vader blijkt Parkinson te hebben en gaat in korte tijd hard achteruit. Terwijl zijn vrouw alles opzijzet om voor hem te zorgen, ontdekt zij zelf een knobbel onder haar arm. In het ziekenhuis volgt dan het nieuws dat alles verandert. “We kregen te horen dat mijn moeder nog maar een jaar te leven had.”
“Mijn vader was de drager van het gezin”, begint Yvonne. “De kostwinnaar. Hij had een goede baan en droeg ons op handen. Hij vond het heel belangrijk om goed voor zijn gezin te zorgen. Een hele onafhankelijke en zelfstandige man. Na de diagnose zei hij: ‘Nu ben ik dus echt een patiënt.’ Dat hoorde helemaal niet bij hem. Ineens moesten wij voor hem zorgen.”
Op het moment dat hij aangaf dat hij dat niet meer trok, wisten we dat het echt niet goed ging
Yvonnes vader kreeg de diagnose Parkinson op relatief jonge leeftijd. “Hij was zestig, echt heel jong. En de eerste paar jaar ging het nog best goed. Maar daarna ging het toch snel achteruit.” Haar vader is gek op kerst en kerstavond is hét moment met de familie. “Die avond wilde hij altijd bij elkaar zijn. Op het moment dat hij aangaf dat hij dat niet meer trok, wisten we dat het echt niet goed ging.”
Yvonne stelt voor dat ze kerstavond bij haar thuis vieren. De traditionele bowl maken, een hapjesplank met leverworst en kaas: de traditie wordt voortgezet bij Yvonne thuis. “Zo hoefde papa dat niet meer te doen. Op deze manier konden we nog een aantal jaar kerst vieren, dat was heel mooi. Maar mijn vader werd steeds slechter. In 5 à 6 jaar is hij ontzettend achteruitgegaan.”
De zorg voor Yvonnes vader wordt steeds zwaarder. Vooral voor haar moeder, die de meeste zorg op zich neemt. “Hij viel elke keer thuis. Mijn moeder was een hele krachtige vrouw, maar zij kon dit ook niet meer aan.” Als hun vader opnieuw een tijd in het ziekenhuis ligt, besluit het gezin samen met de neuroloog dat een verhuizing naar een verpleeghuis beter is.
Mijn vader zei: 'ik ga nu naar mijn eindstation,' dat vond ik heel moeilijk om te horen
“Het was heel pittig om hem daarheen te brengen. Mijn vader was pas 66. We deden het met z’n vijven: mijn broer, mijn zus, mijn moeder, ik en mijn vader. Ons gezin van herkomst.” Yvonne komt de avond voor het wegbrengen koken en logeren bij haar ouders. “We draaiden muziek. Mijn vader zei: ‘Ik ga nu naar mijn eindstation.’ Dat vond ik heel moeilijk om te horen, maar het is natuurlijk wel waar.”
Hem de volgende dag achterlaten valt Yvonne zwaar. “Tot op de dag van vandaag kan ik zijn gezicht zien. Dat wij hem daar achterlieten en weggingen. Echt hartverscheurend. In zijn gezicht zag ik eenzaamheid. Echte eenzaamheid.”
De moeder van Yvonne blijft achter in een leeg huis. “Dit was ons ouderlijk huis, waar ineens deuren gesloten bleven en kamers leeg waren. Daar kwam ze iedere keer weer thuis. Mijn broer, zus en ik waren ook druk met ons eigen gezin, dus we konden er niet altijd voor haar zijn. Maar zij kwam dan elke keer weer thuis in dat huis.”
Om de stilte wat dragelijker te maken, adopteert Yvonnes moeder een oude kat. “‘Dan kan ik die nog wat mooie jaren geven’, zei mijn moeder. ‘Doe dat maar’, moedigde ik haar aan. Dan was ze toch wat minder alleen.”
In een paar jaar tijd vindt het gezin weer hun draai in de nieuwe situatie. “Mijn moeder ging vier dagen per week naar mijn vader. Hij zat er inmiddels al zo’n twee jaar en we raakten er allemaal aan gewend. Ik vertrok met mijn man een lang weekend naar New York voor mijn achtendertigste verjaardag. Toen mijn moeder mij belde om mij te feliciteren, zei ze: ‘Ik heb een rare bult onder mijn oksel’.”
Yvonne moedigt haar moeder aan om naar de huisarts te gaan. Die verwijst haar door naar de internist. “Ik dacht: rustig blijven, eerst maar de internist laten kijken. De dag na mijn verjaardag vlogen mijn man en ik naar huis. De hele vlucht had ik al een soort onbestemd gevoel. Alsof ik terugvloog naar een andere werkelijkheid. Ik weet niet wat dat was, maar ik voelde dat heel sterk.”
De kanker zat overal
Terug op Nederlandse bodem belt Yvonnes zus haar op. “‘Dit is niet goed’, zei ze. ‘We moeten naar de oncologie.’ En daar zaten we dan, bij de oncologie. Mijn moeder was 69 jaar, vitaal en hartstikke gezond. In onze ogen kon zij echt nog wel dertig jaar mee. Maar de oncoloog zei dat onze moeder niet langer dan een jaar te leven had. De kanker zat overal.”
Ze moeten dit nieuws ook aan hun vader vertellen. “Ik weet dat moment nog zo goed. Mijn vader zat daar intens verdrietig in zijn rolstoel. Mijn moeder was zijn houvast, zijn steun, zijn support. Alles. Voor haar leefde hij nog. Kort voor haar overlijden schreef hij met hulp van een psycholoog een brief aan haar, die hij ook heeft voorgelezen. Ik heb die brief later ook voorgedragen in de kerk. Daarin stond letterlijk: ‘Van mij hoeft het niet meer als jij er niet meer bent’.”
Yvonnes moeder was zo druk met de zorg voor haar vader, dat ze nooit doorhad dat het met haar niet goed ging. “Daarom schreef mijn vader in de rouwadvertentie: ‘Jij hebt zelfs jouw leven opzijgezet voor mij’.”
Yvonne en haar broer en zus nemen het werk van hun moeder over voor zover het kan. “Mijn moeder belde mijn vader elke avond om acht uur. Dat zijn wij over gaan nemen. De zaterdagavond hielden we voor onszelf, maar alle andere avonden belden we hem op.” Ze gaan iedere week naar hem toe en ook de vrijwilligers zorgen goed voor hun vader. “Daar zijn wij nog steeds heel dankbaar voor.”
Op de sterfdag van hun moeder komt het gezin samen. “Ze stierf op 10 augustus. Mijn vader hield van terrasjes, mensen en reuring. Hij hield van de stad. We gingen met elkaar in Utrecht een terrasje pakken en door de stad heen crossen. We hadden ook mooie gesprekken over vroeger. We hebben nog precies twee keer op die manier samen kunnen zijn voordat mijn vader overleed.”
Ineens begon hij mee te neuriën met 'The River' van Bruce Springsteen
In 2021 mocht het gezin na corona eindelijk weer samen kerst vieren. “Mijn vader zou naar ons toekomen. Ik had een rolstoeltaxi geregeld met onze vaste chauffeur, Abdel. ‘Ik zal alles voor jullie doen’, zei hij. ‘Ik breng jullie papa naar Woerden met kerst’. Zo bijzonder.”
Maar die ochtend wordt Yvonne gebeld door de verpleegkundige. “Ze vertelde dat het heel slecht ging met papa en dat we moesten komen. Hij lag op sterven. We zaten met z’n drieën bij hem. Muziek betekende erg veel voor ons. We draaiden ‘The River’ van Bruce Springsteen. Ineens begon hij mee te neuriën. Hij werd daar zo kalm van en wij ook. Met elkaar neurieden we dat lied en toen is hij in die eindeloze slaap terechtgekomen. Dat vergeet ik nooit meer.”
Ik geloof dat onze band niet stopt bij de dood
Na het overlijden van hun vader vinden Yvonne, haar broer en zus veel steun bij elkaar. “We zochten echt de verbinding op. Gewoon in het samenzijn, maar ook door alles samen te doen. We ruimden samen het ouderlijk huis op en zaten in de laatste nacht ook met elkaar bij mijn moeder en bij mijn vader. Als mijn ouders samen op een wolkje zouden zitten en dit zien, zouden ze dat wel heel tof vinden. Ook mijn vaders kersttraditie heb ik voortgezet. Elk jaar op kerstavond zijn we met z’n allen samen.”
Yvonne herinnert haar ouders op verschillende manieren. Samen met haar zus gaat ze naar een concert van Bruce Springsteen. Precies bij hun concertavond wordt ‘The River’ gespeeld. “We droegen T-shirts met een foto van onze ouders erop, want zij waren echt zijn groupies. Het was zo’n bijzondere avond.
Ik geloof dat onze band niet stopt bij de dood, maar dat je altijd nog een relatie hebt met iemand die er niet meer is. In mijn hoofd heb ik soms nog steeds overleg met mijn ouders. Ook brand ik nog vaak een kaarsje bij hun graf.”
Al tijdens het ziekteproces van haar vader, studeert Yvonne toegepaste psychologie. Na het overlijden van haar ouders, besluit ze om een boek te schrijven over rouw en haar eigen rouwproces. “Ik vind rouw overweldigend en nooit precies zoals je denkt dat het zou moeten gaan. Dat is ook de reden dat ik mijn boek heb geschreven. Rouw schiet eigenlijk alle kanten op en heeft geen eindbestemming. Die dualiteit is heel normaal.
Wil je dat we artikelen en programma’s over rouw, de dood en verder leven kunnen blijven maken? Samen leren we leven met verlies; ga naar meer.eo.nl/rouw en steun ons met een donatie.
Ik kan een avond heel erg nostalgisch zijn en bijna in de misère weg verdwijnen. Terwijl ik dan de volgende dag weer vol vreugde en genot aan het leven deelneem. Dat is rouw in mijn optiek. Het is nooit hetzelfde en hoeft ook niet opgelost te worden. Het moet vooral gewoon gezien worden.”
“Het schrijven was voor mij zo therapeutisch dat ik het soms jammer vind dat het boek af is. Ik kon mij er helemaal in verliezen en verrijken. Ik vind het fijn dat ik wat waarde kan toevoegen aan het leven van een ander met mijn boek en mijn verhaal. Het steunt mij dat we niet alleen zijn. Er zijn meer mensen die dit verdriet kennen. Samen maken we het gewicht ervan wat lichter.”
