Jolanda (64) verliest haar zoon in Sri-Lanka: 'Ze wisten in dat ziekenhuis niet waar ze moesten beginnen'
Leestijd: 8 minDoor Corina Schipaanboord
Leestijd: 8 minDoor Corina Schipaanboord
Na een groot verkeersongeluk zit Jolanda van den Bosch (64) in een Sri-Lankaanse ambulance naast haar zwaargewonde zoon Timo. Zij duwt zijn hoofdwond dicht. Haar man ligt in een andere ambulance. ‘Het zal toch niet waar zijn dat we straks met z’n tweeën thuiskomen met vier koffers?’, schiet er door haar heen. Een paar dagen later overlijdt Timo.
Toen Timo een jaar of acht was, had hij vaak angsten, herinnert Jolanda zich. “Dan kon hij niet slapen en zag hij zichzelf bijvoorbeeld in een kistje liggen. Dat vind ik frappant. Alsof hij het geweten heeft”, vertelt ze. “Timo was een jongen die altijd erg aanwezig was. “Hij had adhd en was geliefd. Hij had veel vrienden, was sociaal, behulpzaam en een mensenmens. Timo was altijd vrolijk en hield van Nederlandstalige muziek. Tijdens het douchen zette hij z’n Spotify-lijst op z’n hardst aan en zong mee. Mijn man had wel eens moeite met z’n adhd, maar ik kon lezen en schrijven met hem. Natuurlijk irriteerde hij mij ook wel eens, maar dat vervaagt. Je onthoudt alleen de mooie dingen als iemand er niet meer is.”
Lees verder onder het YouTube-blok.
De weergave van deze video vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Iemand die zo’n grote plek inneemt, laat ook een grote leegte achter, weet Jolanda inmiddels. Want in april 2019 verandert haar leven voorgoed. “Vanwege ons dertigjarig huwelijksjubileum ging ik met Jan en onze kinderen Timo en Loïs naar Sri Lanka. Met het idee mooie herinneringen te maken. We bezochten een kruiderij en reden in een busje met chauffeur naar Kandy, een stad in het binnenland. Dat zou ongeveer een uur duren, dus we zaten allemaal een beetje in onszelf gekeerd”, vertelt Jolanda. “Ineens hoorde ik een klap en werd ik door elkaar geslingerd. Mijn dochter gooide de schuifdeur open, ging op haar hurken zitten en begon keihard te gillen.
Ik riep haar naam. ‘Ah mam, ik dacht dat iedereen dood was’, zei ze paniekerig. Timo en mijn man waren buiten kennis. Timo bloedde erg uit een hoofdwond en de arm van mijn man zag er verschrikkelijk uit. We zagen geen vlees meer en keken zo op z’n bot.”
Omstanders bellen de ambulance. “Ze hadden daar geen brancard, dus ze tilden hem uit de auto. Dat ging niet vanzelf, want Timo was 1.96 meter lang. In de ambulance zat een zuster. Ze zei niets en deed niets. Ik drukte Timo’s hoofdwond dicht, want er kwam veel bloed uit. Maar zelfs daar had ze niets voor. Het was absurd”, vertelt Jolanda. “Eenmaal in het ziekenhuis stonden er acht verpleegkundigen om Timo heen. Ze wisten niet waar ze moesten beginnen. Zo gewond was hij.
'Het zal toch niet waar zijn dat we straks met z’n tweeën thuiskomen met vier koffers?'
Twee dagen later werd hij verhuisd naar een privékliniek in Colombo. Daar maakten ze een hersenscan en bleek al snel dat Timo dit niet zou overleven. Hij had een grote hersenbeschadiging. Jan was ondertussen ook nog steeds buiten kennis. Ze vertelden me dat ik er rekening mee moest houden dat hij het ook niet zou overleven. ‘Het zal toch niet waar zijn dat we straks met z’n tweeën thuiskomen met vier koffers?’, ging er toen door me heen.”
De volgende dag hoort Jolanda dat er geen meer hoop is. De dag erna zullen zij en Loïs de stekkers eruit halen bij Timo. “Mijn broer was inmiddels ook in Sri Lanka. Hij had via via contact met drie neurologen in Nederland, die de scan ook beoordeelden. Je hebt een schaal van 1 tot 5 en Timo zat op 4”, legt ze uit. “Mensen vragen wel eens of Timo dit in Nederland overleefd zou hebben, maar misschien zou hij dan geworden zijn als Nouri van Ajax (een middenvelder, die na een hartstilstand in 2017 blijvende hersenschade opliep, red.). Maar Timo als kasplantje kan niet. Dat had hij ook niet overleefd. Er zat zoveel leven in die jongen.”
In de vroege ochtend wordt Jolanda gebeld met het bericht dat Timo overleden is, nog voor de stekkers eruit gehaald zijn. “Ik vind het nog steeds moeilijk dat hij toen alleen was. Hij verliet het aardse leven in een vreemd land, zonder een geliefde bij hem”, zegt ze geëmotioneerd.
“We maakten een vingerafdruk van z’n duim en knipten een plukje haar af. Jan lag nog steeds buiten kennis op de ic. Ze hielden hem in slaap. We legden Timo naast hem en maakten foto’s. Op een gegeven moment gingen Loïs en ik weer naar ons appartement om nog wat te slapen.”
Die rust is van korte duur. Al snel worden ze wakker gebeld, omdat de magistraat van Sri Lanka in het ziekenhuis is en Jolanda Timo moet identificeren in zijn bijzijn. “Onder politiebegeleiding brachten ze ons naar de kelder van het ziekenhuis. Daar stond de magistraat met zijn beveiligers. Hij keek me niet aan, gaf me geen hand en zei niets. Dat was zó afschuwelijk. Toen ging de deur open kwam er een ijzeren brancard binnen. Daarop lag Timo met een laken erover.”
’s Middags moesten ze naar de rechtbank. De zaak moest voorkomen, omdat het een verkeersongeluk was. “Ik vond het verschrikkelijk. Diezelfde man was er. Achter ons was een grote kooi met allemaal gevangenen die een misdaad begingen. Eén voor één werden ze opgeroepen en kregen ze hun straf te horen. Toen wij opgeroepen werden, ging de magistraat van z’n troon af, naar een zijkamertje. Gelukkig hoefde het niet publiekelijk. Hij maakte weer geen oogcontact. We moesten ons verhaal doen en daarbij blijven staan, totaal zo’n vijfenveertig minuten. Loïs vergat iets en ik wilde haar helpen, maar kreeg een grauw en snauw.
'Mijn zorgen om Timo vielen weg. Ik kreeg er iets heel anders voor terug: rouw en pijn'
De dag erna moesten we weer naar de rechtbank om de overlijdensakte te halen. Daar stonden Timo’s naam en het tijdstip van overlijden verkeerd op, waardoor we de hele middag in de rechtbank vertoefden. Ik werd er op een gegeven moment heel boos om. De volgende dag moesten we nog naar het politiebureau omdat er obductie gepleegd moest worden. Ook dat vond ik heel naar, als was die politieman hartelijker.”
Het duurt nog vier weken voordat het lichaam van Timo naar Nederland gebracht wordt, want eerder kan Jan niet vervoerd worden. “Op 7 mei waren we thuis en op 11 mei was Timo’s uitvaart”, vertelt ze. “Het doet verschrikkelijk zeer om een kind te verliezen. Ik wist niet dat het bestond, maar ik had echt hartpijn. Ik had een heel goede band met onze Timo en ik mis z’n aanwezigheid en z’n grappen en grollen enorm. Natuurlijk had ik ook wel eens zorgen. Timo is ook puber geweest en dronk graag een borreltje. Die zorgen vielen nu weg. Ik kreeg er iets heel anders voor terug: rouw en pijn.”
Anderhalf jaar zit Jolanda in diepe rouw. “Soms lag ik op bed tot onze lieve Heer te bidden of Hij me kracht zou geven om door te gaan. Ook vroeg ik waarom ik dit allemaal moest doorstaan. Misschien gaf dat me onbewust kracht”, vertelt ze. “Ik herinner me nog dat ik na zo’n anderhalf jaar ’s morgens met de hondjes buiten liep en de vogeltjes weer hoorde fluiten.
Toen dacht ik: het leven is ook wel mooi. Ik voelde dat de scherpe kantjes wat minder werden. In plaats van alleen maar te huilen en aan onze Timo te denken, kreeg ik weer belangstelling voor andere dingen. Ik ben van nature een echte levensgenieter, net als Timo was. We konden overal van genieten, bijvoorbeeld van een terrasje pakken. Dat probeerde ik lieverlee weer een beetje op te pakken.”
Inmiddels is Jolanda gewend aan de nieuwe gezinssituatie. “Het verlies en de pijn gaan niet weg, maar ik ben er inmiddels aan gewend. Loïs is inmiddels het huis uit, dus we zijn nu nog met z’n tweetjes rustig thuis. Mijn man raakte gehandicapt. Hij moet een arm missen en heeft een hersenbeschadiging. Wat mijn man allemaal meemaakte, had ik nooit gekund. En wat ik meemaakte, had hij nooit gekund. Het heeft allemaal zo moeten zijn”, vertelt ze. “Soms denk ik: was ik maar niet naar Sri Lanka gegaan. Maar iemand zei tegen mij dat dit zo voor Timo is bepaald. Dat geloof ik, hoe moeilijk het ook is. Ik ben ervan overtuigd dat, als je geboren wordt, je sterfdatum al vaststaat. Het maakt dan niet uit of je in Sri Lanka of Nederland bent. Timo mocht niet ouder worden dan 21.”
Bekijk in de serie Wonder het verhaal van Jolanda, en ook hoe het haar man Jan verging.
Dit artikel hoort bij het programma
Wonder: verhalen van het onverklaarbare
