Koen en Maaike lopen door het bos van Amelisweerd. Dat lopen valt Maaike zwaar. Het stel, dat elkaar pas een paar weken eerder in de liefde heeft gevonden, vindt na een halve kilometer een bankje. Samen zitten ze, aan de rand van een weiland, in stilte naar het waterige zonnetje aan de horizon te kijken. “Toen vertelde Maaike mij dat ze Parkinson had. Dat sudderde al een aantal jaar en terwijl we op dat bankje zaten, kwam al snel de realisatie. ‘Dit is het, hè? Dit gaat nooit meer beter worden.’”

“Ze zei: ‘Als je weg wilt, dan snap ik dat. Ik zal er veel verdriet van hebben, maar ik snap het en ik zal je niks kwalijk nemen. Als je wilt gaan, geef ik je die vrijheid.’”

Koen twijfelt geen seconde. “Ik dacht: ‘If you want me to leave, you took the wrong guy.’ Het voelt alsof ons huwelijk op dat moment begon, ook al zou ik haar pas later officieel ten huwelijk vragen.”

Elkaar woordeloos begrijpen

Koen en Maaike voelen zich diep met elkaar verbonden. Die verbondenheid zit voor hen niet alleen in hun liefde en leven samen, maar heeft ook een spirituele betekenis.

“We gingen op een gegeven moment naar de grot van Sint-Antonius van Galamus, waar een kapelletje is uitgehakt in de rotsen. Terwijl we ernaartoe liepen, voelden wij ons gezegend. Het was alsof een onzichtbare hand ons met elkaar verbond. We begrepen elkaar woordeloos en voelden elkaars gemoed feilloos aan.”

"Zelfs een omhelzing kon pijn doen."

Koen en Maaike delen de overtuiging dat de verbinding tussen mensen verder reikt dan wat we kunnen zien of uitleggen. “Alles wat we doen en voelen, is energie. Liefde, haat: alles wat je de kosmos in stuurt, heeft gevolgen.”

Van aanvaarding naar begroeting

Terwijl hun band sterker wordt, nemen ook de klachten door Maaikes parkinson toe. “Paniekaanvallen, neuropathie, spasmen… Ik legde altijd mijn hand tussen haar schouderbladen om de krampen in haar middenrif tot rust te brengen. Maar door al het fysieke ongemak was het soms onmogelijk om elkaar liefdevol vast te houden. Zelfs een omhelzing kon pijn doen.”

Zeven jaar nadat ze verliefd op elkaar werden, viert Maaike op 6 april 2019 haar verjaardag. Hun samengestelde gezin zit in een kring als zij plotseling vraagt: “Kunnen jullie je voorstellen dat het ooit genoeg is geweest?”

“Ik had het toen nog niet volledig door, maar eigenlijk bracht ze op een bijna filosofische manier ter sprake hoe het zou zijn om vroegtijdig te overlijden. Een gedachte die aangespoord moet zijn door de jarenlange groei van complicaties.”

“Op een gegeven moment zei ze: ‘Ik heb de beslissing genomen. Het gaat stoppen.’”

In september 2024 komt de situatie waarover Maaike voorzichtig en hypothetisch sprak steeds dichterbij. “Ze werd opeens ontzettend benauwd en kon bijna niks meer. In diezelfde periode moest ze opnieuw testen uitvoeren om haar rijbewijs te behouden. Vlak daarvoor had Maaike een zwabberbeen ontwikkeld, dus dat ging niet goed. Zonder rijbewijs werd ze enorm belemmerd in haar mobiliteit. Daarbovenop kwam ook nog dat Maaike steeds banger werd voor Parkinsondementie. Die enorme angst was de doorslaggevende factor, denk ik.”

Ongeveer een jaar later, op een maandagochtend in mei, zitten Maaike en Koen op hun vaste plekken aan de eettafel. Tijdens het uitgebreide ontbijt hebben ze het voor de zoveelste keer over het vroegtijdig stoppen met leven. “Op een gegeven moment zei ze: ‘Ik heb de beslissing genomen. Het gaat stoppen.’”

Maaike besluit dat ze wil sterven voordat de Parkinson verder verslechtert en ze niet meer volledig wilsbekwaam is om zelf over haar levenseinde te beslissen. Ze kiest ervoor om te versterven: het proces waarbij, onder begeleiding, wordt gestopt met eten en drinken, waardoor het stervensproces wordt versneld. Zo kan ze zelf, in volle autonomie en met zelfkennis, haar eigen moment uitkiezen om te stoppen met leven.

“Opeens werden de gesprekken heel concreet. Je zou verwachten dat ik daarvan schrok, maar merkwaardig genoeg was dat niet zo. Het voelde juist heel organisch. Intuïtief begreep ik dat de beslissing en de aanvaarding ervan al jaren in de aanloop waren. Ik kan er nu de schoonheid van inzien. Dit is hoe Maaike het wilde en op deze manier heeft ze de regie volledig in eigen hand gehouden.”

De bovenaardse schoonheid van samenzijn

“We bespraken alle opties en mogelijkheden tot in detail. Al snel maakte ze duidelijk dat ze de laatste fase van het proces in een hospice wilde doorbrengen. Daar zou zij, om mogelijk lijden in de laatste fase te verlichten, palliatieve sedatie ontvangen. Ze zei: ‘Ik wil niet dat ons huis wordt besmeurd met de negatieve energie van dit soort klinische zorg.’ Maaike was vastberaden, zoals zij wel vaker kon zijn. Als ze zei hoe ze iets wilde, was de kans klein dat het anders gebeurde.”

Zo wordt met de dag duidelijker hoe Maaikes laatste periode eruit zal zien. De laatste beslissingen worden genomen en er wordt een definitieve datum vastgesteld waarop Maaike naar het hospice zal gaan. Samen met haar zorgverleners wordt een plan opgesteld waarin wordt vastgelegd hoe zij haar inname van eten en drinken geleidelijk zal afbouwen, afgestemd op de datum waarop zij naar het hospice gaat. “De laatste vier weken voordat ze naar het hospice ging, toen alles geregeld was en er niks anders te doen was dan van elkaar genieten, waren magisch.”

De geliefden slapen elke dag uit en genieten volop van de zonnestralen in hun prachtige tuin. “Kopje koffie, schatje? Kijk eens, een lekker Oreo-koekje erbij. Nog een kopje koffie?” Voordat ze het weten, is de dag voorbij, terwijl ze hand in hand in de tuin zitten.

“We deden niks en alles tegelijkertijd.”

“Hadden we dingen om over te praten? Wij verlegden de focus van onze gesprekken in die laatste dagen en vroegen in plaats daarvan: ‘Staan er nog dingen tussen ons in?’

Nee. Er staat niks meer tussen ons in.”

Koen denkt even terug aan die laatste weken van samenzijn. “Ik begin steeds meer te beseffen, of te internaliseren, dat die laatste maand van een onzegbare schoonheid was. Echt een bovenaardse schoonheid.”

Nieuwsgierig naar de dood

De openheid waarmee Maaike haar eigen dood tegemoet treedt, laat Koen nadenken over ons ongemak met de dood. “Maaike besloot dat ze in een mand wilde liggen zodra ze dood was. Die mand stond zo’n maand in onze schuur opgesteld voordat ze overleed. Als mensen in die weken bij ons thuis langskwamen, vroeg ze: ‘Wil je de mand zien waar ik in kom te liggen?’ Dan deinsde iedereen in het begin even achteruit, omdat het een ‘raar’ iets is. Maar dat laat zien hoe Maaike erin stond. Ze had niet alleen een open houding, ze was nieuwsgierig naar de dood.”

Volgens Koen maakte juist die houding haar leven betekenisvoller. “Sterfelijk zijn is ondraaglijk zwaar, maar juist die eindigheid geeft betekenis aan alles wat we doen. Alles heeft onomkeerbare gevolgen. Daarin zit voor mij de waarde van het leven.”

Rauwe rouw

Hoewel Koen en Maaike maanden, al dan niet jaren, naar haar sterven toeleven, komt het verlies onverwachts hard aan. “Ik dacht dat ik alvast aan preventieve rouwverwerking kon doen, zoals ik dat zelf had verzonnen. Ik dacht al een beetje afscheid te kunnen nemen tijdens haar leven, zodat het daarna makkelijker zou zijn. Nou, ik heb nieuws voor je: dat werkt niet zo. Rouw is hard werken.”

"Maaike heeft de dood recht in het gezicht aangekeken en het aanvaard."

Koens verlies is diep en rauw. “Woede, verdriet, melancholie, weemoed, een gevoel van leegte… alles kwam voorbij. Ik had het flink onderschat en besefte: ik red het niet in mijn eentje.”

Koen merkt hoe schaamte en rouw hand in hand kunnen gaan, maar besluit om door die schaamte heen te stappen en zijn buurman om hulp te vragen. “‘Harrie, ik trek het even niet. Ik vind het fijn als je langskomt.’ We hebben een uur op het bankje gezeten en niks gezegd, maar daarmee eigenlijk alles.”

Stille kracht

Koen denkt veel na over het beeld dat we in onze samenleving hebben van ziekte en sterven. “Veel mensen zeggen dingen als: ‘Hij heeft tot het laatste gevochten,’ of: ‘Na jaren vechten tegen…’. Vechten wordt consequent gezien als moedig en sterk in een ziekteproces. Maar als je niet meer vecht, lijkt het al snel alsof je de strijd opgeeft.

Ik vind het belangrijk dat we begrijpen hoe krachtig Maaikes beslissing was en is. Zij gaf de strijd niet op. Ze koos ervoor de werkelijkheid en haar sterfelijkheid te aanvaarden. Dat was geen zwakte, maar een vorm van stille kracht. Het was onontkoombaar en juist daarin zat haar moed.

Familie en vrienden konden dat niet altijd begrijpen. We leven in een wereld waarin alles een strijd is en waarin voor dood en zwakte weinig ruimte lijkt te zijn.

Naar mijn mening is aanvaarden minstens zo dapper als blijven vechten. Maaike heeft de dood recht in het gezicht aangekeken en het aanvaard.”

Energie vergaat niet

Het is op 8 augustus 2026 precies een jaar geleden dat zijn grote liefde overleed. Koen mist haar nog elke dag. De liefde die ze deelden en de weg die ze samen aflegden, maken nog altijd onderdeel deel uit van zijn leven. Vaak zit hij op het bankje waar ze samen naar de bomen keken. Daar praat hij tegen haar.

“Ik leerde Maaike kennen via een datingsite, maar we wilden elkaar al snel in het echt ontmoeten. We spraken van tevoren af: geen gekke dingen, we gaan niet zoenen of zo. We wilden geen overspannen verwachtingen wekken.”

Ze spreken af in Den Bosch, gaan een hapje eten en praten de avond vol. De connectie is er vanaf het allereerste moment. “We liepen samen terug naar het station en op enig moment voel ik haar linkerarm door mijn rechterarm steken. Vijf minuten later stonden we te zoenen op het Stationsplein en sindsdien zijn we onafscheidelijk.”

“En dat zijn we nog steeds.

Einstein wist ons al te vertellen: energie vergaat niet. In die zin sterft ons menselijke lichaam, maar de energie, onze levensenergie, die vergaat niet. Die verandert van vorm, smelt samen. Daar geloof ik niet alleen in. Daar vertrouw ik op.”

In dit artikel zijn de namen Koen, Maaike en Harrie gefingeerd. Hun identiteit is bekend bij de redactie.

Deel dit artikel:

Auteurs

Dana van StratenAuteur

Koen verloor zijn grote liefde nadat zij bewust stopte met eten en drinken: ‘Aanvaarden is minstens zo dapper als blijven vechten’