Levenslessen van rouwspecialist Manu Keirse

Manu Keirse, de Vlaamse rouwspecialist en klinisch psycholoog, gelooft niet meer in rouwverwerking. Volgens hem kun je een verlies ‘hoogstens overleven’. In een interview in Trouw geeft hij 8 levenslessen mee die voor hem bijzonder belangrijk en hoogst persoonlijk zijn.

8 levenslessen

Les 1: Verlies samen dragen

Manu stelt in het interview in Trouw nuchter dat verlies onvermijdelijk is. Ondanks dat wil ieder mens er het liefst ver van blijven. Sterker, we vermijden mensen in verdriet liever, omdat we niet goed weten hoe ermee om te gaan. “Verdriet is in deze tijd sterk teruggedrongen in de beschermde omgeving van het gezin. We dragen het minder met elkaar.” In het dorp van Keirse ging dat vroeger wel anders. Daar droegen de buren de overledene zelf naar de kerk. “Dat zie je nu niet meer; nu schudden mensen wel duizend anderen de hand, maar voelen niet meer die diepe verbondenheid.”

‘Mensen in verdriet hebben het allermeest behoefte aan iemand die naar hen luistert.’

Keirse wijst daarom op het belang van vragen stellen: wat zou deze persoon vanuit zijn verdriet aan mij te zeggen hebben? Het gaat niet om wat jij te zeggen hebt. Mensen in verdriet hebben het allermeest behoefte aan iemand die naar hen luistert. En, “Luisteren is verdraaid moeilijk”, zegt Keirse. “Je moet je echt inhouden.”

Les 2:  Verlies verwerken bestaat niet

Keirse schreef zijn eerste boek over rouwverwerking ‘Helpen bij verlies en verdriet‘ twintig jaar geleden. De heruitgave is totaal anders. De verandering zit in het loslaten van het idee dat verdriet kan worden verwerkt. “Want hoe kun je nu een groot verlies accepteren? Dat kan niet. Als je je kind verliest, kom je daar niet overheen. Je leert met het verlies te leven, maar dat is is iets anders dan verwerken of aanvaarden”, stelt Keirse.

Ondanks groot verdriet gelooft Manu nog wel in het gelukkig zijn, na verlies. “Ooit zullen de herinneringen aan het leven van je geliefde het moment van sterven en verdriet overstijgen.”

Les 3: Verdriet geeft ook verbondenheid

Keirse heeft in zijn leven al veel met dood en verlies te maken gekregen. Hij was het tweede kind in een gezin van elf. Later wordt hij ook misdienaar en ging hij tientallen keren met de pastoor langs bij mensen die op sterven lagen. Hij hielp hem bij het laatste sacrament. “In al die huizen zag ik zo veel verdriet, maar ook ontzaglijk veel verbondenheid.” Door zijn ervaringen als hulp van de pastoor is hij nooit bang geweest voor verdriet.

Les 4: Vergeet nooit waar je vandaan komt

Keirse vertelt ontroerend over zijn moeder, die hem altijd leerde dat hij niet moest vergeten waar hij vandaan kwam. Dat wat hij leerde op de universiteit, de mensen kon helpen die die kans nooit gekregen hadden. Alle boeken die haar zoon schreef, gingen in een kastje, achter het slot. “Wij kinderen moesten nederig zijn.”

‘Na het overlijden van mijn moeder ontdekte ik pas dat ze al mijn boeken had gelezen.’

In de laatste maanden van haar leven brengt Keirse uren door met zijn moeder, zittend aan haar bed. Luisteren. “Na haar overlijden ontdekte ik dat ze al mijn boeken grondig had gelezen en er briefjes in had gestopt bij voor haar belangrijke passages. Dat deed me heel veel plezier.”

Les 5: Onrecht aankaarten

Een belangrijke les die Keirse leerde tijdens de geboorte van zijn eerste zoon, Wouter. Tijdens de geboorte waren er veel complicaties. “Als vader werd je toen in de kraamkamer niet gezien, dus liep ik even de gang op. Daar zag ik een oude studievriend… Hij begon meteen te huilen. Zijn dochtertje was zojuist gestorven. Het was toen de gewoonte om ouders van een dood kindje meteen naar huis te sturen. Ook konden ze beter niet naar hun baby kijken.

Manu en zijn vrouw krijgen uiteindelijk een gezonde Wouter mee naar huis. Hij trof de jonge ouders, huilend naast een lege wieg. Direct hierna is hij een onderzoek gestart “naar wat deze ouders wensten en dat resulteerde in mijn promotie over perinatale sterfte (…), de eerste aanzet voor een ander, menselijker beleid voor ouders die hun baby hadden verloren.”

Les 6: Geven zonder terug te verwachten

Keirse spreekt in het interview over een mooie en boeiende ervaring in zijn leven: de komst van twee pleegkinderen in zijn gezin van toen twee kinderen. “Dit was geven zonder dankbaarheid terug te verwachten. Op mijn 60ste verjaardag sprak Anne ons toe en zei: ‘Jullie zijn mijn ouders én mijn beste vrienden.’ Dat raakte mij diep, een groot geschenk.”

Les 7: Je fouten erkennen

Door een vreselijke fout van een verpleegkundige overlijdt een jonge vrouw, in de tijd dat Keirse in dit ziekenhuis in Leuven werkt. Hij bezoekt het gezin van de overleden vrouw stiekem, tegen het strenge devies van de directeur in om dat vooral niet te doen.

Hij herinnert zich de sfeer nog goed: “Het verdriet was om te snijden.” Keirse luistert naar hun verhaal. Als hij opstaat om te vertrekken, zegt de vader: “We waarderen het dat iemand van het ziekenhuis is gekomen, maar als u verantwoordelijk bent voor die verpleegster, dan bent u eigenlijk de aanvoerder van de moordenaarsbende die ons enige kind heeft vermoord.” Keirse antwoordde: “‘Zo zou u mij kunnen noemen: de aanvoerder van de moordenaarsbede.’ In de auto heb ik zo zitten huilen. Een jaar daarna vertelde die vader me dat die zin hem het meeste had geholpen, omdat ik al zijn boosheid op mijn schouders had genomen.”

Les 8: Los je belofte in

“Ik ben nu 71 en kijk terug op een mooi en boeiend leven”, vertelde Manu vorig jaar in het interview met Trouw.  “Ik ben 47 jaar getrouwd met mijn vrouw, die me altijd heeft gesteund in wat ik deed – en ik haar. Tien jaar geleden kreeg ik een zeer agressieve vorm van prostaatkanker, maar na behandeling was het jarenlang weg.”

‘Als de prognose van mijn kanker slecht is, is dat niet jammer voor mijzelf.’

Vorig jaar kwam de kanker terug. Acht weken is Keirse bestraald en hij kreeg chemo. Al die tijd werkte hij gewoon door. “Ik heb geen lezing hoeven afzeggen.” Hij is niet bang voor de dood. “Wel ontzaglijk jammer voor mijn vrouw, mijn vier kinderen en negen kleinkinderen, maar niet voor mijzelf. Ik heb met mijn leven gedaan wat ik moest doen. Ik heb waargemaakt wat ik mijn moeder beloofde toen ze mij als jonge student naar de Universiteit (red.) bracht.”

Over Manu Keirse

Manu Keirse is doctor in de geneeskunde en wordt gezien als dé specialist in België en Nederland als het om rouwverwerking en de laatste levensfase gaat.

Lees hier het hele artikel op Trouw.nl

 

Bekijk ook